تشخیص اندومتریوز با کنار هم گذاشتن علائم، معاینه و بررسی‌های هدفمند انجام می‌شود. یک آزمایش خون یا یک سونوگرافی به‌تنهایی پاسخ همه پرسش‌ها را نمی‌دهد. هدف ارزیابی این است که هم احتمال بیماری روشن‌تر شود و هم علت‌های دیگری که می‌توانند علائم مشابه ایجاد کنند، فراموش نشوند.
پزشک در شرح حال به چه نکاتی توجه می‌کند؟
زمان و الگوی درد، ارتباط آن با قاعدگی، درد هنگام رابطه، نشانه‌های دوره‌ای روده یا مثانه و مشکل باردار شدن می‌توانند مسیر بررسی را تغییر دهند. شدت درد همیشه با وسعت بیماری یکسان نیست. برای آشنایی با الگوهای علائم، مقاله علائم اندومتریوز و زمان مراجعه را بخوانید.
به‌جای تنها گفتن «درد زیادی دارم»، توضیح دهید چند روز در ماه درد دارید، چه کارهایی را مختل می‌کند، کجا احساس می‌شود و به چه اقدام‌هایی پاسخ داده است. این اطلاعات حتی در زمانی که روز معاینه درد ندارید، ارزشمندند.
نقش معاینه و سونوگرافی
معاینه می‌تواند برخی نشانه‌ها یا علت‌های دیگر درد را نشان دهد، اما طبیعی بودن آن بیماری را قطعی رد نمی‌کند. سونوگرافی، به‌ویژه وقتی با هدف بررسی اندومتریوز و توسط فرد دارای تجربه انجام شود، برای بعضی کیست‌های تخمدان و ضایعات عمقی اطلاعات مهمی فراهم می‌کند. نوع مناسب سونوگرافی با شرایط و رضایت بیمار انتخاب می‌شود.
هر روش چه چیزی را روشن می‌کند؟
| بررسی | کاربرد | محدودیت |
|---|---|---|
| شرح حال و معاینه | ساختن احتمال بالینی و یافتن علت‌های جایگزین | ممکن است یافته واضحی نداشته باشد |
| سونوگرافی هدفمند | بررسی تخمدان و بعضی نشانه‌های درگیری عمقی | ضایعات سطحی همیشه دیده نمی‌شوند |
| MRI در موارد منتخب | کمک به نقشه‌برداری درگیری عمقی یا برنامه جراحی | برای همه افراد لازم نیست |
| لاپاراسکوپی در موارد منتخب | مشاهده مستقیم و گاهی نمونه‌برداری یا درمان | عمل جراحی است و نیاز به سنجش سود و خطر دارد |
انتخاب یک بررسی باید با سؤال مشخص همراه باشد: قرار است چه چیزی را تأیید یا رد کند و نتیجه آن چگونه بر درمان اثر می‌گذارد؟
سونوگرافی طبیعی؛ آیا اندومتریوز منتفی است؟
خیر. بعضی انواع بیماری در تصویربرداری قابل مشاهده نیستند. اگر درد ادامه دارد یا کیفیت زندگی مختل شده است، گزارش طبیعی نباید تنها دلیل پایان پیگیری باشد. از طرف دیگر، این به معنی وجود قطعی اندومتریوز در همه افراد دارای درد و سونوگرافی طبیعی نیست. علل دیگری مانند آدنومیوز، مشکلات عضلانی کف لگن یا بیماری‌های گوارشی نیز ممکن است مطرح باشند.
آیا برای تشخیص حتماً باید جراحی کرد؟
لاپاراسکوپی برای همه افراد اولین قدم یا شرط شروع هر درمانی نیست. در برخی شرایط می‌توان بر پایه شواهد بالینی و تصویربرداری، درباره درمان و پیگیری تصمیم گرفت. اگر تشخیص نامشخص بماند، درمان پیشنهادی مؤثر نباشد یا مناسب شرایط فرد نباشد، پزشک ممکن است جراحی را مطرح کند. در این تصمیم باید هدف تشخیصی، احتمال درمان هم‌زمان، خطرات و برنامه باروری روشن شوند.
پاسخ به درمان دارویی به‌تنهایی تشخیص قطعی ایجاد نمی‌کند. همچنین درخواست مجموعه‌ای از آزمایش‌های نامرتبط یا تکرار تصویربرداری بدون پرسش تازه، لزوماً مسیر تشخیص را بهتر نمی‌کند.
برای ویزیت چه چیزهایی آماده کنید؟
- تقویم قاعدگی و یادداشت درد، خونریزی و علائم همراه
- گزارش‌ها و در صورت امکان تصاویر قبلی، نه فقط نتیجه شفاهی
- نام داروهای مصرف‌شده، مدت مصرف و میزان پاسخ
- سوابق عمل لگنی و نتیجه پاتولوژی قبلی
- برنامه بارداری و مهم‌ترین هدف شما از درمان
اگر بعد از ارزیابی، بحث درمان مطرح شد، مقاله درمان دارویی یا جراحی اندومتریوز به مقایسه گزینه‌ها کمک می‌کند. برای بررسی فردی، خدمات ارزیابی و درمان اندومتریوز را ببینید.
پرسش‌های متداول
آیا آزمایش CA-125 تشخیص اندومتریوز را قطعی می‌کند؟
خیر. این آزمایش به‌تنهایی نه تشخیص قطعی می‌دهد و نه طبیعی بودنش بیماری را رد می‌کند؛ کاربرد احتمالی آن باید با دلیل مشخص توضیح داده شود.
آیا MRI از سونوگرافی برای همه بهتر است؟
خیر. انتخاب به محل احتمالی بیماری، کیفیت بررسی قبلی و تصمیمی که قرار است گرفته شود بستگی دارد.
تا روشن شدن تشخیص چه کنم؟
علائم و اثرشان بر زندگی را ثبت کنید و برنامه مشخص پیگیری بگیرید. درد ناگهانی شدید، غش یا علائم حاد را به اندومتریوز مزمن نسبت ندهید و فوری ارزیابی شوید.
برای درد مداوم، مسیر بررسی مشخص داشته باشید
برای بررسی وضعیت خود و انتخاب گام بعدی متناسب با علائم و مدارک پزشکی، می‌توانید درخواست نوبت ثبت کنید.